مێژووی ژیانی قومرییه‌ک، پێشکه‌شه‌ به‌ هه‌موو مرۆڤێکی ئازادیخواز. ... ڕووناک شوانی ... ڕوانگە
مێژووی ژیانی قومرییه‌ک، پێشکه‌شه‌ به‌ هه‌موو مرۆڤێکی ئازادیخواز. ... ڕووناک شوانی
z ڕێکه‌وتی 2007/2/19-14:50 له‌لایان شەماڵ چینی ڕوانگە بۆ چوونه‌کان(0) - ?   
خوپیشاندانی مه زنی دژی شه ر ی عیراق له واشینگتون ... ڕوانگە
((خؤثيشانداني مةزني دذي شةرِ ي عيَراق لة واشينطتؤن)) وةرطيَرِان لة فارسيةوة: شةمالأ بة ثيَي راثؤرتي هةوالَدةريةكانن رِؤذي شةممة27/1/2007 دةيان هةزار كةس بةشداري خؤثيشاندانيَكي دذي شةرِ لة واشينطتؤن بوون و خوازياري ئةوة بوون كة جؤرج بووش ئةرتةشي ئةمريكا لة عيَراق بيَنيَتة دةر.بة ثيَي رِاثؤرتي واشينطتؤن ثوست خؤثيشاندان مةزن بوو بةلآم بة هيَمني بةرِيَوة ضوو، واشينطتؤن ثوست هةروةها دةلَآ تيَكةلآوي خؤثيشاندانةكة هةمةجؤر بوو، بة شيَوةيةك كة سةربازانآ كة ناردرابوون بؤ شةرِ، كريَكاران ، طرؤثةئاشتي خوازةكان، طرؤثةكاني ذينطةثاريَز، دذبةراني ضةكةناوةكيةكان و…....هيتد لةم خؤثيشاندانةدا بةشدار بوون.وتة بيَذي رِيَكخراوآ كة بؤ ثشتيواني لة بيمة ي تةندروستيخةبات دةكات بة واشينطتؤن ثوستي طوت : بة 55ئوتوبووسي ثرِةوة هاتوونةتة خؤثيشاندانةكةوة. لة خؤثيشاندانةكةدا هةم لاوان و كةساني تةمةن مامناوةندي و هةميش كةسانيَكي زؤر زؤر تةمةن بان دةبيندران. واشينطتؤن ثوست هةروةها باس لة بارابارا ئابرامس ذنة78سال تةمةن دةكات كة خؤي طةياندوةتة شويَنةكة و ثلاكارديَكي بة دةستةوة بوو كة ليَي نووسرابوو: داية طةورة توورِةكان، ئةو طوتي بة برِواي من دةبآ لة عيَراق بينة دةرةوة و ثيَشم واية كة دةبآ 20000هةزار سةرباز و تةواوي ثارةكة بنيَرينة نيَئؤرليئان.نيئؤرليئان تووشياري باهؤزي كاترينا هات و كةمتةخةمي دةولَةت لةو بوارةدا لةو رِةخنةيانةن كة كة هةميشة لة دةولَةتي بووش دةكرآ، كاتيَك ثرسيار كرا لة بارابارا كة ئايا ئةركي سةرشاني ولآتة يةكطرتووةكاني ئةمريكا نية كة بةر بة خويَن رِشتن لة عيَراقدا بطريَت، لة ولآم دا طوتي كة ئةم رِؤذانة نةك تةنيا لة ولآتاني باكوور بةلَكوو تةنانةت لة نيَوان زؤريَك لة تويَذة سووكايةتي ثيَكراوةكاني جيهاني هةذاردا(جيهاني سيَيةم) كةم دةبيسترآ، ئةو طوتي: ئةمة وتةيةكي بآ واتاو بآ ماناية. ئةوان خاوةني تةمةدون و ذياريَكي كؤن و بنةرِةتين و دةتوانن خويان بةرِيَوةبرن.زؤريَك لة وتويَذة ضاثكراوةكاني واشينطتؤن ثوست، سادةدلَي و مةبةستي ثاكي زؤريَك لة شارؤمةنداني ئةمريكايي ثيشان دةدات كة لة نيَوةرؤكي سياسةتهاية كة دةولَتةكةيان دايدةرِيَذآ بآ ئاطان… خاتوو بارابارا ئابرامسي 78سالَة بيري بؤ ئةوة ناضيَت كة ئةرتةشي ئامريكا تةنانةت كاتيَك كة لة عيَراق بيَتة دةر، نة تةنيا ثايةطاهايةكي نيزامي و بةشيَك لة نيزاميةكان دةهيَلَيَتةوة بةلَكوو دريَذة دةدات بة دةست تيَوةردان لة كاروباري نيَوخؤي عيَراقدا.هةروةها هايك براكستؤن بابي سةربازيَكي 19سالَة كة لة عيَراقداية بة واشينطتؤن ثوستي طوت كة من ثيَم وانية كة ئةرتةش بنيَردريَتة ئاوةها مةعمووريةتهايةك، ئةرتةش بؤ بةرطري لة ولآتة، لة كاتيَكدا لة عيَراق دا ئيَمة بةرطري لة خومان ناكةين، هيَرش و دةسدريَذيمان كردوة. تةنانةت ئةوانةي كة باوةرِيان وا بوو كة بة هاتنة دةرةوةي ئةرتةشي ئةمريكا لة عيَراق، عيَراق دةبيَتة حةمامي خويَن، بةلآم سةرةرِاي ئةوةش خوازياري هاتنة دةرةوةي ئةرتةشي ئةمريكا لة عيَراق بوون.لةوانة خانميَكي مامؤستاي 55سالَ تةمةن طوتي: بةلَآ من دةزانم ئةوانيش مرؤظن و خةريكن دةكوذريَن، بةلآم ئةو ولآتة سالَةهاية لة قةيران دا بوة، ئيَمة بارودؤخةكةمان ترسناكترةوة كردوة، بةلآم من نامةوآ سةربازان زؤرتر بمرن ئيَستا كاتي هةلَطيَرِانةوةي ئةرتةشة بؤ ئةم ولآتة.يةك لة ئةنداماني طرؤثي ناسراوي ئاشتي ذناني سوورةتي ثؤش(codepink)، طوتي ئيمة كةم بير لة ئازاري عيَراقيةكان دةكةينةوة. خؤثيشاندةران هةزارها ثووتينيان لة ناوةوة و دةرةوةي سةندؤقيَكدا ضني بوو كة بة هةر يةكيَكيانةوة ثارضة ثلاستيكيَك لكيَندرابوو كة دةيانطوت سةمبولي شارؤمةنداني عيَراقية كة كوذراون. يةك لة ئةنداماني طرؤثةكة دةربارةي ئةم سةمبولةوة طوتي كة ئةمةم لة يادماني كةمثةكاني كوشتاري نازيةكان لة مؤزةي هولوكاستي ئةمريكاوة كردوتة ئةزموون.ئيَوة ضاو لة هةر ثووتين و ئاتيكتيَكي دةكةن ، و دةلَيَن، بة داخةوة تةنيا 3سالَي تةمةن بوو، لة فةلووجةدا كوذرا.هةنديَك لة رِاميار و سياسةتمةدار و هونةرمةنداني ناوداريش لةو خوثيشاندانةدا بةشدار بوون.جيسي جةكسؤن ثيَش لة دةست ثيَكردني بزووتن و جوولآنةكة بة بةشداراني طوت: شةرِ لة طةلَ عيَراق بوةتة شةرِ لةطةلَ هةذاران لة ناوخؤي ولآتدا. جين فوندا ئاكتريسي ناودار و ضالاك دذي شةرِِي ظيَتنام طوتي: 34سالَة لة خؤثيشانداني دذي شةرِدا بةشداري نةكردووة، بةلآم ئيَستا برِواي واية كة كاتي بيَدةنطي نية، ئةو لةوةي كة دووبارة ولآت لة شةرِداية داخي خؤي دةربرِي و شةرِي عيَراقي لة طةلَ ظيَتنام دا هةلَسةنطاند و طوتي خؤزطة ئيَمة لة شةرِي ظيَتنام دةرسمان طرتباية.سؤزان ساراندن هونةرمةندي دووذنيش طوتي: ئةطةر ديموكراتةكان هةنطاويَكي جددي دذي نةنيَن لة هةلَبذاردنةكاني 2008دا بةهاكةي دةدةن. تيم رِابينز هونةرمةنديكي تري هاليظووديش هةروةها طوتي: ئيَمة ثيَويستمان بة شةهامةت و دووبارة شةهامةت و باوةرِة و كةسانيَكة بة رِاستي دةنطي خةلَكي ئةمريكا نويَنةرايةتي دةكةن ، دةنطيَك كة لة نوظةمبةري رِابردوودا بة رِووني قسةي خؤي كردو، طوتي شةرِ دةبآ تةواو بيَت.طرؤثي codepink)، زووتر لة دةست ثيَكردني مارش خؤثيشاندانيَكي ديكةيان لة ناوةنديَكي هيَزي دةريايي دةشت ثيَكرد كة نزيك بة 300 كةس بةشداري بوون. خانمي ئوريانا فوترل كة دانشتوويةكي واشينطتؤنة طوتي من لةوةي كة هيندة ضوومةتة مةراسمي سةرةخؤشي هاورِيان و هاوسةرانةوة ماندوو بووم . ناوبراو ثلاكارديَكي لة طةلَ بوو كة لة سةري نوسرابوو: هاوسةرم طةرِيَننةوة بؤ مالَةوة. هاسةرةكةي ئةفسةريَكي مامووري عيَراقة.طرؤثي ثاريَزكاري (freerepudlic.com)يش خؤثيشاندانيَكيان لة بةرانبةر ئةو خؤثيشاندانة دا ساز دابوو كة دروشميان بة لايةنطيري لة شةرِةوة دةداو تيَدةكؤشان خوثيشاندةراني ديكة بةو قةناعةتة بطةيةنن كة لة عيَراق دا زة لكاويَك ثيَكهاتووة  و دةبآ لة رِيَي دريَذةداني شةرِةوة ضارةسةر بكريَت.طرؤثي كةد ثينك ئاماريَكي رِاطةياند كة لة ئاكامي ئةم شةرِةدا 650000شارؤمةندي مةدةني لة عيَراق لة ناوضوون ، ئةم ئامارة لة ليَكؤلَينةوةيَكي بة ناوبانطي زانكؤي جان هاثكينز بة دةس هاتووة. ئةمة لة كاتيَكداية كة بوش ئةم ئامارةي بة 30000كةس ناوبردووة. لة كاتيَكةوة ئةم ليَكؤلَينةوةي جان هاثكينز رِاطةيَندرا، تا ئيَستا ئاماري لة ناوضوون زؤر ضووتة سةرتر و لة ثاييزي سالَي رِابردوودا هةر بة ثيَي ئةم ليَكؤلَينةوة ئةم ئامارةيان تا 2 مليؤن كة خةملآندبوو.ليَكؤلَةريَكي زانكؤي جان هاثكينز كة خؤي لةو ليَكؤلَينةوةيةدا بةشدار بوو بة واشينطتؤن ثوستي طوت كة سةري ئيَمةش سورِماوة لةو ئامارةي بة دةست هاتووة. ثيَم وا نية كةسيَك مةبةستي بواية ئاوةها ئاكاميَك لة شةرِبطريَت.سةرضاوة مالَثةرِى رِؤشنطةرى
z ڕێکه‌وتی 2007/1/30-20:47 له‌لایان شەماڵ چینی ڕوانگە بۆ چوونه‌کان(0) - ?   
گۆڕانکاری لە ستراتیژی ئامریکا لەژێر کاریگەری واقیعیەتی جیهانی چەند جەمسەری دا ... ڕوانگە

طؤرانكاري لة ستراتصذي ئامريكا لة ذصر كاريطةري واقيعيةتي جيهاني ضةند جةمسةري دا

طؤأاني ستراتصذي ئامريكا لة عصراق و ضارةنوسي خةلَكي ئةو ولاتة

بةشي 1_2

ثصشرةو ذمارة 228

ثصشرةو ذمارة 227

z ڕێکه‌وتی 2007/1/25-03:41 له‌لایان شەماڵ چینی ڕوانگە بۆ چوونه‌کان(0) - ?   
73% هاوڵاتیانی شاری سلێمانی پێیانوایه‌، ساڵی دوو هه‌زار و حه‌وتیش ساڵی گه‌نده‌ڵی و نه‌بوونی خزمه‌تگوزارییه‌كان ده‌بێت. . . راپۆرت و داتا ... ڕوانگە
73% هاوڵاتیانی شاری سلێمانی پێیانوایه‌، ساڵی دوو هه‌زار و حه‌وتیش ساڵی گه‌نده‌ڵی و نه‌بوونی خزمه‌تگوزارییه‌كان ده‌بێت. . . راپۆرت و داتا: ستیڤان شه‌مزینانی
z ڕێکه‌وتی 2007/1/25-02:05 له‌لایان شەماڵ چینی ڕوانگە بۆ چوونه‌کان(0) - ?   
لاو ده‌بێ نوێخواز بێ ... ڕوانگە


 

بابه‌ته‌کانی دیکه‌ی  عه‌بدوڵا ئه‌حمه‌د 


 

لاو ده‌بێ نوێخواز بێ

عه‌بدوڵڵا ئه‌حمه‌د گه‌رمکی

ئاشکرایه‌ کۆسپ و ئاسته‌نگی جۆراو جۆر هه‌یه‌ له‌پێش ئازادیه‌کانى لاوان. بۆیه‌ ناتوانن هه‌م خۆیان پێش بخه‌ن. هه‌میش ده‌وروبه‌ریان. ئه‌مه‌ش نه‌ک ته‌نیا لاوانی کوردستان به‌ڵکو لاوانی رۆژهه‌ڵاتى ناوڕاست به‌ گشتى ئه‌و کێشه‌یه‌یانه‌ هه‌یه‌، به‌ڵام وڵات تا وڵاتى تر جیاوازه‌. نامه‌وێ باس له‌و بیرۆکه‌یه‌ بکه‌م که‌ هه‌میشه‌ بوه‌ته‌ بنێشته‌ خۆشه‌ى سه‌ر زارمان و ده‌ڵێن ئه‌و کۆسپانه‌ کۆمه‌ڵگه‌ دروستى ده‌کات. چونکه‌ فێوداڵێن خۆی له‌راستیدا وایه‌، به‌ڵام دیاره‌ ئه‌و بیره‌ هه‌ر ماوه‌ ئینجا ده‌بێت بیر له‌نهێنیه‌کان بکه‌ینه‌وه‌، چونکه‌ له‌پشتى ئه‌و فکرانه‌ نهێنی ورده‌وکاری زۆرى تر هه‌یه‌. ئه‌مه‌ش راستیه‌که‌ و ناتوانین نکۆڵی لێ بکه‌ین.

دیاره‌ له‌ماوه‌ى رابردودا چه‌ندین بابه‌تم نوسیوه‌ ده‌رباره‌ى کێشه‌کانى لاو زۆرترینیان وامه‌ پیشان داوه‌ که‌ لاو ده‌بێت خۆی چاره‌سه‌رى کێشه‌ى خۆی بکات نه‌ک چاوه‌ڕێی چینێکی تر بێت. دیاره‌ ئێمه‌ش وا راهاتوین که‌ به‌رده‌وام چاوه‌ڕێی پیاوه‌ پیره‌کانین ئه‌وان رێگه‌ پیشانده‌رمان بن. ئه‌مه‌ش دیاره‌ له‌ماوه‌ى چه‌ندین ساڵه‌ى رابردوو له‌نه‌هامه‌تى و ماڵ وێرانی زیاتر هیچی به‌ گه‌نج نه‌به‌خشیوه‌. ئه‌مجاره‌ به‌جۆشوخورۆشێکی زۆره‌وه‌ ده‌بێت لاوانى کوردستان خۆیان خه‌م خۆری خۆیان بن. گه‌ر ئینسان بیری له‌کێشه‌کانى خۆی کرده‌وه‌ ئه‌و کاته‌ سور بزانه‌ بیر له‌شتى تریش ده‌کاته‌وه‌ گه‌ر که‌سێکى به‌رژه‌وه‌ندى په‌رست نه‌بێ. ئه‌وه‌ش ئاشکرایه‌ که‌ ئه‌و لاوانه‌ى به‌ دڵه‌وه‌ تێکۆشاون هه‌میشه‌ خۆیان وه‌کو خزمه‌تکارێکى گه‌له‌که‌ى زانیوه‌ بۆیه‌ به‌بێ به‌رژه‌وه‌ندى و مادده‌ هه‌وڵی داوه‌ که‌ هه‌ر هیچ نه‌بێت بتوانێت به‌ خه‌باتێکى راست دوور له‌بیری حیزبى بنه‌ماڵه‌یی و خێڵایه‌تى. هه‌وڵی داوه‌ و ئاماده‌ بوه‌ سه‌ری خۆشی له‌و رێگه‌ پیرۆزه‌یه‌ دانا. ئه‌و جۆره‌ که‌سانه‌ نه‌مرن و هه‌ر به‌ نه‌مرى ده‌مێنن نمونه‌ى شه‌هیدى مه‌زن مه‌زڵوم دۆغان ئه‌و زاته‌ پیرۆزه‌ هه‌م له‌ته‌مه‌ندا لاو بوو هه‌میش له‌فکردا و خودان بیرێکى نوێش بوو. هه‌میشه‌ هه‌وڵدانی ئه‌وه‌یش له‌پێناو ئازادى و سه‌رفرازیدا بوو. هه‌روه‌ها نمونه‌ى شه‌هیدی سه‌رکرده‌ ڤیان جاف هه‌ر چه‌نده‌ ته‌مه‌نێکی زۆرى نه‌بوو، به‌ڵام سه‌رکردایه‌تى  حیزبێکى ده‌کرد. ئه‌و زاته‌ شه‌و رۆژى نابوه‌ سه‌ر یه‌ک بۆ ئه‌وه‌ى گه‌له‌ سسته‌م دیده‌که‌ى له‌و نه‌هامه‌تیه‌ رزگار بکات. ده‌ستبه‌رداری سه‌رجه‌م خۆشیه‌کانى خۆی بوو. ئامانجى یه‌ک ئامانج بوو یاسه‌رکه‌وتن یا سه‌رکه‌وتن. به‌راستى لاوان به‌تایبه‌ت. ده‌بێت سود له‌و گه‌نجه‌ قاره‌مانانه‌ وه‌رگرن. زۆر له‌نمونه‌ى ئه‌و دوو لاوه‌ شه‌هیده‌. گه‌ر کار و خه‌باتی ئه‌وانمان له‌پێش چاو بێ ئه‌وا کارى گه‌وره‌ ده‌کرێ بۆ رزگار بوون.

له‌کوردستانى باشوردا ئیتر بیانوش نه‌ماوه‌ رژێمه‌ دیکتاتۆریه‌که‌ى سه‌ددامیش رووخا. ده‌سه‌ڵات له‌هه‌رێمى کوردستاندا وه‌ک ده‌ڵێن حکومه‌تێکى خۆ ماڵی به‌ڕێوه‌ی ده‌بات. راسته‌ ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ تا راده‌یه‌کى  زۆر رێگره‌ له‌پێش ئازادى تاک به‌ گشتى لاو به‌تایبه‌تى، به‌ڵام ئه‌مه‌ش نایه‌ته‌ ئه‌و واتایه‌ی ئیتر ده‌ستبه‌رداری هه‌موو کارێک بین و ته‌نها ژیانێکی کلاسیکی بکه‌ین. ده‌بێت لاو خۆی ژیانێکی تاڵ و ناخۆش قبوڵ نه‌کات. چونکه‌ ئه‌و له‌فزیکدا لاوه‌ ده‌بێت له‌هزریشدا لاو بێت و نوێخواز بێت. هه‌وڵه‌کانیشی بخاته‌ گه‌ڕ بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌... 

ئەم بابەتە لە ماڵپەڕی هەڵوێست وەرگیراوە  

 

z ڕێکه‌وتی 2007/1/10-23:41 له‌لایان شەماڵ چینی ڕوانگە بۆ چوونه‌کان(0) - ?   
مهم­ترین وقایع سال ۲۰۰۶ ... ڕوانگە

مهم­ترین وقایع سال ۲۰۰۶

بهرام رحمانی

z ڕێکه‌وتی 2007/1/3-01:33 له‌لایان شەماڵ چینی ڕوانگە بۆ چوونه‌کان(0) - ?   
مَتس رونوال (Mats Runvall) ... ڕوانگە

 مَتس رونوال (Mats Runvall)

ترجمه  حمید قربانی

z ڕێکه‌وتی 2007/1/2-23:54 له‌لایان شەماڵ چینی ڕوانگە بۆ چوونه‌کان(0) - ?   
منداڵانی سەرشەقام،قوربانیانی بێ ئاسۆ _ ن: کەریم ئەمانی ... ڕوانگە

مندالاني سةر شةقام، قوربانياني بص ئاسو

كريم ئةماني

z ڕێکه‌وتی 2007/1/2-23:48 له‌لایان شەماڵ چینی ڕوانگە بۆ چوونه‌کان(0) - ?   
وڵامێک بە وتووێژی عەبدوڵڵا موهتەدی لە گەڵ ڕۆژنامەی ئاسۆ حەسەن ڕەحمانپەنا ... ڕوانگە

ولامصك بة وتووصذي عةبؤللا مؤهتةدي لة طةل رؤذنامةي ئاسؤ

حةسةن رةحمان ثةنا

z ڕێکه‌وتی 2006/12/23-01:46 له‌لایان شەماڵ چینی ڕوانگە بۆ چوونه‌کان(0) - ?   
دیسان یاریی مارو په‌یژه‌كه‌ی كورد... ستیڤان شه‌مزینانی ... ڕوانگە

دیسان یاریی مارو په‌یژه‌كه‌ی كورد... ستیڤان شه‌مزینانی

z ڕێکه‌وتی 2006/12/23-01:34 له‌لایان شەماڵ چینی ڕوانگە بۆ چوونه‌کان(0) - ?   
در حاشیه رویدادهای سیاسی ... ڕوانگە

در حاشیه رویدادهای سیاسی

فریدون ناظری

z ڕێکه‌وتی 2006/12/11-16:12 له‌لایان شەماڵ چینی ڕوانگە بۆ چوونه‌کان(0) - ?   
هه‌یاسه‌ له‌ ئیماره‌تی ئیسلامی چباسه‌؟ . . . لیستی شته‌ قه‌ده‌غه‌کراوه‌کان: بزن، تایه‌ی سپێر، جگه‌ره‌، ته‌ماته‌، خه‌یار، سه‌هۆڵ، س ... ڕوانگە

هه‌یاسه‌ له‌ ئیماره‌تی ئیسلامی چباسه‌؟ . . . لیستی شته‌ قه‌ده‌غه‌کراوه‌کان: بزن، تایه‌ی سپێر، جگه‌ره‌، ته‌ماته‌، خه‌یار، سه‌هۆڵ، سه‌موون وزۆر شتی دیکه‌. . . . گۆران هه‌ڵه‌بجه‌یی

z ڕێکه‌وتی 2006/11/7-01:59 له‌لایان شەماڵ چینی ڕوانگە بۆ چوونه‌کان(0) - ?   
ئایا پێشنووسی ده‌ستوور له‌ئاستی چاوه‌ڕوانیه‌كانی خه‌لكی كوردستان دایه‌؟ ...ئه‌حمه‌د معین ... ڕوانگە

ئایا پێشنووسی ده‌ستوور له‌ئاستی چاوه‌ڕوانیه‌كانی خه‌لكی كوردستان دایه‌؟ ...ئه‌حمه‌د معین

z ڕێکه‌وتی 2006/11/5-12:54 له‌لایان شەماڵ چینی ڕوانگە بۆ چوونه‌کان(0) - ?   
مه‌سیحییه‌كانی شاری به‌غداد ڕوو له‌ شاره‌كانی كوردستان ده‌كه‌ن ...ڕاپۆرت: ستیڤان شه‌مزینانی ... ڕوانگە

مه‌سیحییه‌كانی شاری به‌غداد ڕوو له‌ شاره‌كانی كوردستان ده‌كه‌ن ...ڕاپۆرت: ستیڤان شه‌مزینانی  وەرگیراو لە ماڵپەڕی کوردستان نێت

z ڕێکه‌وتی 2006/11/4-13:32 له‌لایان شەماڵ چینی ڕوانگە بۆ چوونه‌کان(0) - ?   
ئه‌ی هاوار تا که‌ی که‌رکوکی هه‌ر ئاواره‌ بێ؟؟ ...ڕووناک شوانی ... ڕوانگە

ئه‌ی هاوار تا که‌ی که‌رکوکی هه‌ر ئاواره‌ بێ؟؟ ...ڕووناک شوانی

z ڕێکه‌وتی 2006/11/4-01:25 له‌لایان شەماڵ چینی ڕوانگە بۆ چوونه‌کان(0) - ?   
په‌نجاوسی خوله‌ك كاره‌با . . . شانۆگه‌رییه‌كی یه‌ك په‌رده‌یی ژیان له‌كوردستان . . . ستیڤان شه‌مزینانی ... ڕوانگە

په‌نجاوسی خوله‌ك كاره‌با . . . شانۆگه‌رییه‌كی یه‌ك په‌رده‌یی ژیان له‌كوردستان . . . ستیڤان شه‌مزینانی

z ڕێکه‌وتی 2006/10/30-02:44 له‌لایان شەماڵ چینی ڕوانگە بۆ چوونه‌کان(0) - ?   
ئیسلامگه‌راى توندڕه‌و ــ ئیسلامگه‌راى میانڕه‌و! ........ستیڤان شه‌مزینانى Shamzini79@hotmail.com ... ڕوانگە
ئیسلامگه‌راى توندڕه‌و ــ ئیسلامگه‌راى میانڕه‌و! 

  1. ستیڤان شه‌مزینانى  Shamzini79@hotmail.com

بۆ قسه‌کردن له‌سه‌ر دیارده‌یه‌کى وه‌ک ئیسلامى سیاسى پێویستیمان به‌ رووبه‌رو پانتاییه‌کى فروانتره‌ بۆ ئه‌وه‌ى بتوانین به‌شێوه‌یه‌کى گشتىء له‌ ته‌واوى سیاقه‌ جیاوازه‌کانه‌وه‌ له‌و دیارده‌یه‌ بدوێین، به‌ڵام من لێره‌دا له‌سه‌ر سىَ ئاست یان راستر بڵێم له‌سه‌ر سىَ ته‌وه‌ر قسه‌ ده‌که‌م که‌ من به‌م شێوه‌یه‌ ته‌وزیفى ده‌که‌م:ته‌وه‌ره‌ى یه‌که‌م ــ ئیسلامگه‌را چییه‌؟دوا به‌دواى هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ى ده‌وڵه‌تى خه‌لافه‌تى عوسمانلى له‌ دوانزه‌ى ئازارى ساڵى 1924دا له‌لایه‌ن تورکه‌ که‌مالییه‌کانه‌وه‌، به‌ چه‌ند ساڵێکى که‌م یه‌که‌مین گروپى ئیسلامى ریشه‌یى خواز له‌ میسر به‌نێوى گروپى (برایانى موسڵمان ــ إخوان المسلمین) دروست بوو که‌ مه‌هامى سه‌ره‌کى ئه‌م ده‌سته‌یه‌ گه‌ڕانه‌وه‌ى ده‌سه‌ڵاتى ده‌وڵه‌تى خه‌لافه‌ت بوو بۆ سه‌ر شانۆیى سیاسى، لێره‌وه‌ له‌نێو دنیاى ئیسلامیدا زه‌مینه‌ سازبوو بۆ سه‌رهه‌ڵدانء پێکهاتنى چه‌ندین گروپى ترى ئیسلامى رادیکاڵى که‌ هه‌موویان خه‌ونیان به‌ گێڕانه‌وه‌ى ده‌وڵه‌تى خه‌لافه‌ته‌وه‌ ده‌دى، که‌ ده‌توانین (إخوان المسلمین) به‌ دایکى هه‌موویان دابنێین، له‌ هه‌ناوى ئه‌و گروپه‌دا چه‌ندین گروپى تر دێنه‌ ده‌ره‌وه‌ که‌ هه‌ریه‌کێکیان به‌ ئاڕاسته‌یه‌کى جیاواز هه‌نگاو به‌ره‌و ئه‌و خه‌ونه‌ ده‌نێت. که‌ ئه‌م ره‌وتانه‌ بىَ هیچ خوێندنه‌وه‌یه‌کى عه‌قڵانىء ژێر بێژىء دیدێکى نوىَء هاوچه‌رخ بۆ چه‌مکه‌ قورئانىء ئیسلامییه‌کان به‌ هه‌مان تاکتیکى سه‌رده‌مى پێغه‌مبه‌ر (محه‌مه‌د)ه‌وه‌، که‌وتنه‌ کار بۆ کۆنترۆڵکردنى جیهان یان باشتر بڵێین بۆ پاشه‌کشه‌ پێکردنى جیهان بۆ دۆخى رابردوویه‌کى دوور که‌ له‌ تێڕوانینى ئه‌واندا ئه‌و رابردووه‌ رابردوویه‌کى بىَ خه‌وشء بێگه‌رده‌و کۆمه‌ڵى پێشین (سلف) کۆمه‌ڵێکى نموونه‌یى (مپالی) بىَ هاوتا بووه‌، ئه‌رشیفى ئه‌و رابردووه‌ به‌ راده‌یه‌کى خه‌نىء ده‌وڵه‌مه‌نده‌ که‌ وه‌ڵامى هه‌موو پرسیاره‌ عه‌قڵانىء مه‌عریفییه‌کانى مرۆڤى کۆنء نوىَء کۆمه‌ڵى کۆنء نوێى داوه‌ته‌وه‌و هه‌ر بۆیه‌ پێویست ناکات مرۆڤ له‌ غه‌یرى ئه‌م رابردووه‌ پاکه‌ بۆ شتێکى تر بگه‌ڕىَ. هه‌روه‌ک چۆن (ڕبوبکرى سدیق) ده‌یوت (گه‌ر بۆ گوریسى ملى حوشتره‌که‌م بگه‌ڕێم له‌نێو قورئاندا ده‌یدۆزمه‌وه‌) ئه‌م ره‌وته‌ش به‌ هه‌مان شێوه‌ رابردوو و دینه‌که‌ى گشتگیر ده‌کاتء ده‌یه‌وىَ جارێکى تر کتء مت بىَ هیچ جیاوازییه‌ک ئه‌و رابردووه‌ وه‌ک خۆى بگه‌ڕێنێته‌وه‌ به‌بىَ له‌به‌ر چاوگرتنى هه‌لومه‌رجى بابه‌تىء کۆمه‌ڵایه‌تى دنیاى نوىَ که‌ دنیایه‌که‌ پڕ له‌ ئاڵءگۆڕى خێرا. له‌م حاڵه‌ته‌شدا کۆى ئیسلامگه‌ره‌کان به‌ توندڕه‌وو میانڕه‌وه‌ییانه‌ هه‌مان خه‌ونیان هه‌یه‌و ته‌نیا ستایڵى کارکردنى سیاسیان لێک جیاوازه‌ به‌ڵام له‌ دوا وێستگه‌دا هاوئامانجء هاوڕێگانء سه‌ربارى ئه‌مه‌ش ئه‌م ره‌وتانه‌ هاتوون تا ده‌روازه‌کانى عه‌قڵ کڵۆم بده‌نء ده‌رگاکانى دیالۆگ دابخه‌نء به‌ شێوه‌یه‌کى نه‌قڵىء بىَ بیرکرده‌وه‌ له‌نێو تێکسته‌کانء مێژوودا شوێنکه‌وته‌ بن چونکه‌ هه‌موو جۆره‌ لۆژیکبازییه‌ک له‌ فه‌رهه‌نگى ئه‌واندا یه‌کسانه‌ به‌ زه‌ندیق بوون (فمن تمنگق تزندق)و مافى بیرکردنه‌وه‌و رامانء هه‌ڵوێسته‌کردن له‌ ده‌ره‌وه‌ى کتێبء سوننه‌تء راى کۆى زانایان (إجماع العلماء) ره‌ت ده‌کاته‌وه‌، ته‌نانه‌ت ئیخوانه‌کان دوژمنى سه‌ره‌کى ریفۆرمخوازىء نوێگه‌رانى بیرى ئیسلامى بوونء به‌ هه‌مان شێوه‌ى حه‌نبه‌لییه‌کان که‌وتنه‌ دژایه‌تى کردنى رۆشنفکرانء موسڵمانانى نوێخواز، گه‌ر له‌ رابردوودا حه‌نبه‌لییه‌کان به‌ربه‌ستى یه‌که‌مى به‌رده‌م ره‌وتێکى عه‌قڵانى وه‌ک (معتزله‌) بووبن ئه‌وا ئیخوانه‌کانء ئیسلامگه‌راى هاوچه‌رخ به‌ربه‌ستى سه‌ره‌کى به‌رده‌م رێنسانسى ئیسلامى بوون که‌ (محمد عبده‌ ــ جمال الدین ئه‌فغانى) پێشه‌نگى بوونء هه‌نووکه‌ش (د. نێر حامد ڕبو زید ــ محمد ارکون چه‌ندانىتر) خه‌ڵکانێکى ناسراون. له‌ هه‌مان بواردا. ته‌وه‌رى دووه‌م ــ توندڕه‌وىء میانڕه‌وى: به‌ر له‌ هه‌ر شتێک جیاکاریىء پۆلێن کردنى ئیسلامگه‌ره‌کان بۆ سه‌ر دوو پایه‌گا که‌ یه‌که‌میان پایه‌گاى توندڕه‌وه‌کانه‌و هه‌موو جۆره‌ عه‌قڵء گفتوگۆء زمانى پێکه‌وه‌ هه‌ڵکردنێک نراوه‌ته‌ لاوه‌، به‌ پێچه‌وانه‌شه‌وه‌ پایه‌گاکه‌ى تر بڕواى به‌ دیموکراسىء دیالۆگء هاوئاهه‌نگى هه‌یه‌و بیروڕاکانى خۆى به‌سه‌ر ئه‌وى دیدا ناسه‌پێنىَء به‌شێوه‌یه‌کى به‌رچاو کراوه‌یه‌ که‌ زیاتر له‌نێو ئه‌م پایه‌گایه‌دا په‌نجه‌ بۆ (إخوان المسلمین) درێژ ده‌کرىَ. له‌ بنه‌ڕه‌ته‌وه‌ هه‌ڵه‌یه‌، چونکه‌ له‌ راستیدا ئیسلامگه‌راى توندڕه‌وو میانڕه‌و بوونى نیه‌، هه‌رچه‌نده‌ ده‌توانین موسڵمانى توندڕه‌وو میانڕه‌و لێک جودا بکه‌ینه‌وه‌ به‌ڵام ئه‌وى له‌نێو ئاڕاسته‌ى ئیسلامگه‌رایدا بێت ناتوانرێت وه‌ک میانڕه‌و وه‌سف بکرێت چونکه‌ کۆى ئیسلامگه‌ره‌کان له‌ توندڕه‌وه‌یدا یه‌کانگیرء هاوبه‌شن. لێره‌دا جێى خۆیه‌تى ئه‌و پرسیاره‌ له‌و ئیسلامگه‌رانه‌ بکه‌ین که‌ خۆیان به‌ میانڕه‌و ده‌زانن: ئایا باوه‌ڕى خۆیان ئیلغا کردۆته‌وه‌ به‌ ئایه‌ته‌کانى جیهادء هاندانى کوشتنء توندوتیژى؟ ئایا میانڕه‌وه‌کان سوره‌تى (التوبه‌)یان له‌ قورئانه‌که‌ى بن باخه‌ڵیان ده‌رهێناوه‌؟ ئایا میانڕه‌وه‌کان هێشتا بڕوایان وایه‌ به‌هه‌شت له‌ژێر شه‌به‌نگى شمشێردایه‌؟ ئایا میانڕه‌وه‌کان جورئه‌تى ئه‌وه‌ ده‌که‌ن که‌ حه‌دیسه‌کانى جیهادو تاڵانى پشتگوىَ بخه‌نء بڵێن سه‌رده‌مى کارپێکردنیان به‌سه‌رچووه‌؟ ئایا میانڕه‌وه‌کانیش ته‌کفیرى ئه‌و که‌سانه‌ ناکه‌ن که‌ ره‌خنه‌ له‌ ئیسلامء پارته‌ سیاسییه‌کانیان ده‌گرن؟ بێگومان تاکه‌ شتێک ره‌وتى میانڕه‌و له‌ توندڕه‌و جیا ده‌کاته‌وه‌ له‌وه‌دایه‌ که‌ ئه‌وى یه‌که‌میان هه‌لومه‌رجى بابه‌تى خوێندۆته‌وه‌و ده‌زانێت پارسه‌نگى هێز به‌لاى کێدا لاره‌، به‌ڵام ئه‌وى دووه‌میان به‌بىَ تێگه‌یشتن له‌ زه‌مینه‌و واقیع به‌شێوه‌یه‌کى هه‌ڵچووانه‌ بانگه‌شه‌ى به‌کارهێنانى زه‌برو زه‌نگ ده‌کات، گه‌ر وردبینه‌وه‌ له‌ مێژووى (إخوان المسلمین) له‌ نزیکه‌وه‌ به‌ر ئه‌م راستیه‌ ده‌که‌ین: بۆ نموونه‌ له‌ سه‌ره‌تاى کارى ئه‌و گروپه‌دا به‌شێوه‌یه‌ک ده‌رده‌که‌ون وه‌ک کۆمه‌ڵێکى ریفۆرمخواز، له‌و ساته‌ وه‌خته‌شدا (حسن البنا) ده‌یووت (له‌گه‌ڵ خه‌ڵکى وه‌ک دار وابن گه‌ر به‌ردیان تێگرتن ئه‌وا ئێوه‌ به‌ریان تێبگرن) به‌ڵام له‌وکاته‌ى که‌ ده‌بنه‌ رێکخراوێکى تۆکمه‌و به‌ نفوس ده‌مامکه‌ى سه‌رچاویان لاده‌ده‌نء له‌م له‌حزه‌یه‌دا (حسن البنا) ده‌ڵىَ ((ئه‌وه‌ى له‌به‌رده‌م هاوڵاتیانى میسردا، هه‌ڵبژاردنه‌ له‌نێوان دوو سه‌نگه‌ردا: په‌یوه‌ندى کردن به‌ ئیخوانه‌وه‌ یان دژایه‌تى کردنمان) به‌نا ــ رێگه‌ى سێهه‌م نابینىَء هه‌ر دۆستایه‌تى نه‌کردنء قبوڵ نه‌کردنێکى به‌ دوژمنایه‌تى کردنى تێده‌گات. تا ده‌گات به‌وه‌ى ئیخوانه‌کان هه‌ڵده‌ستن به‌ ده‌رکردنى گۆڤارى (النژیر) که‌ له‌ راستیدا ناوى گۆڤاره‌که‌ هه‌ڵگرى گه‌لێک ماناو مه‌دلولاتى تایبه‌ت به‌ خۆیه‌تى که‌ گرنگترینیان بریتییه‌ له‌ ته‌عبیرکردن له‌ هه‌ستى توندوتیژى گروپه‌که‌و ئیدى له‌ پرۆسه‌یه‌کى له‌سه‌رخۆدا گروپه‌که‌ به‌ره‌و ره‌وتێکى چه‌کدارى ده‌ڕواتء (حه‌سه‌ن به‌نا)ش باسى جیهاد ده‌کاتء ئه‌مجاره‌یان له‌ جیهادى ده‌روونه‌وه‌ باز ده‌دات به‌ره‌و جیهادى کوشتنى نه‌یاران هه‌ر له‌م باره‌یه‌وه‌ به‌نا ــ ده‌ڵى ((جیهاد فه‌رزێکى پێویستء ئاشکرایه‌ که‌ هه‌ر ده‌بىَ بکرىَ)). ئیدى له‌م به‌رواره‌ به‌دواوه‌ ئه‌م گروپه‌ چه‌ندین جموجۆڵى چه‌کدارى به‌ڕێده‌خاتء تیرۆرکردنى (نه‌قراشى پاشا) نمونه‌یه‌کى هه‌ره‌ دیارییانه‌.  له‌ کوردستانیش له‌به‌رده‌م هه‌مان ئه‌زموونداینء یه‌کگرتووى ئیسلامیى که‌ راسته‌وخۆ لقێکه‌ له‌ (إخوان المسلمین)و ناشکرىَ به‌ هیچ جۆرێک مێژووى یه‌کگرتوو به‌ جیا له‌ مێژووى (إخوان) سه‌یر بکرێت، بىَ له‌وه‌شى یه‌کگرتوو له‌و چرکه‌ ساته‌دا خۆى راده‌گه‌یه‌نىَ (1994) که‌ هیچ مه‌ترسییه‌ک له‌سه‌ر کوردو پاکتاوى گه‌له‌که‌ى نه‌ماوه‌، رۆڵى هه‌بووه‌ له‌ به‌رهه‌مهێنانى توندوتیژیدا، هه‌رچه‌نده‌ گه‌له‌ک هه‌وڵیانداوه‌ بۆ ئه‌وه‌ى خۆیان به‌ جیا بگرن له‌ ره‌وته‌ ئیسلامیه‌کانى تر (کۆمه‌ڵء بزوتنه‌وه‌) به‌ڵام له‌ واقیعدا یه‌کگرتوو و هه‌موو ئه‌وانىتریش یه‌ک ستراتیژییان هه‌یه‌و سه‌ر به‌یه‌ک شێوه‌ى بیرکردنه‌وه‌و دنیا بینن بۆ ده‌ره‌وه‌ى خۆیانء شته‌کان به‌ که‌مێک جیاوازییه‌وه‌ که‌ ده‌توانین بڵێین گه‌ر گروپى (ڕنێار الاسلام) باڵى عه‌سکه‌رى ئه‌و بزوتنه‌وه‌یه‌ بێت ئه‌وا یه‌کگرتوو باڵه‌ سیاسیه‌که‌یه‌تى.ره‌نگه‌ یه‌کگرتووى (میانڕه‌و) به‌شێوه‌یه‌ک په‌ره‌ بدات به‌ کلتورى زه‌برو زه‌نگ که‌ له‌ توندوتیژییه‌که‌ى (ڕنێار الاسلام) جیاواز بىَ، له‌وانه‌یه‌ (ڕنێار) له‌به‌ر مه‌نکوب بوونى خۆىء بچوکى قه‌باره‌که‌ى تواناى ئه‌وه‌ى نه‌بىَ له‌نێو کایه‌ کلتورییه‌که‌دا تیرۆر به‌رهه‌م بهێنىَ به‌ڵکو ته‌نیا ده‌توانىَ فه‌زایه‌کى نائارام به‌رجه‌سته‌ بکات، به‌ڵام یه‌کگرتوو به‌هۆى به‌هێزیىء فراوانى قه‌باره‌که‌ى له‌ توانایدایه‌ کار له‌نێو لایه‌نه‌ کلتوریىء کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کاندا بکات. یه‌کگرتوو ــ له‌ڕێگه‌ى رایه‌ڵى راگه‌یاندنء مینبه‌رى مزگه‌وته‌کانه‌وه‌ فتوا ده‌داتء مه‌لاکانیشى رۆژانه‌ له‌ وتارو وه‌عزه‌کانیاندا نه‌فره‌تى ئاسمان به‌سه‌ر هه‌موو ئه‌وانىترى ده‌ره‌وه‌ى خۆیاندا داده‌بارێننء دیسان ئه‌وه‌ هه‌ر یه‌کگرتووه‌ ده‌یه‌وێت ره‌خنه‌گرانء رۆشنبیرانى نه‌یار بئاڵێنێته‌ ته‌لبه‌ندى رقى خه‌ڵکء وێنایه‌کى ناشیرینیان له‌نێو زه‌ینى خه‌ڵکدا بۆ دروست ده‌کاتء هه‌میشه‌ هه‌ر ره‌خنه‌ گرتنێک له‌ ئیسلامگه‌ره‌کان یه‌کسان ده‌کاته‌وه‌ به‌ ره‌خنه‌گرتن له‌ خواء پێغه‌مبه‌ره‌که‌ى چونکه‌ ئیسلامگه‌ره‌کان خۆیان به‌ سێبه‌رى خوا ده‌زانن له‌سه‌ر زه‌وى. له‌به‌ر ئه‌وه‌ له‌ ستراکتۆره‌وه‌ ئه‌و پۆلێنکردنه‌وه‌ى که‌ له‌سه‌ره‌وه‌ باسمان کرد به‌ هه‌ڵه‌دا چوونه‌ ئه‌گه‌ر نا له‌ جه‌وهه‌رو ماهییه‌تدا هه‌موو ره‌وته‌ ئیسلامگه‌ره‌کان یه‌ک شتنء دووڕووى دراوێکن. ته‌وه‌رى سێیه‌م ــ ئیسلامگه‌راى کوردستانء کێشه‌ى نه‌ته‌وه‌یى: له‌م چاپته‌ره‌دا ده‌بێت ئاماژه‌ بۆ ئه‌وه‌ بکرێت که‌ ئایا ئیسلامگه‌ره‌کانى کوردستان تا چه‌ند به‌شداربوون له‌ خه‌باتى ئازادیخوازانه‌ى گه‌لى کوردستانء شانبه‌شانى هێزه‌کانى دیکه‌ له‌ سه‌نگه‌ردا بوون بۆ به‌رگرى کردن له‌ کوردبوونء سته‌ملێکراوى ئه‌و گه‌له‌؟ که‌ له‌ راستیدا ئیسلامگه‌ره‌کان نه‌یانتوانیوه‌ (نه‌یانویستوه‌) له‌ قۆناغى سه‌خته‌کاندا بوونى خۆیان ئاشکرا بکه‌ن، بۆ نموونه‌ سه‌ره‌تاکانى سه‌رهه‌ڵدانى (إخوان) له‌ کوردستان ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ په‌نجاکانى سه‌ده‌ى رابردوو که‌چى ساڵى (1994) دواى راپه‌ڕین له‌ژێر ناوى (یه‌کگرتوو)دا خۆى راده‌گه‌یه‌نێت، ته‌نانه‌ت ئه‌وان له‌ قۆناغه‌ هه‌ستیاره‌کانى خه‌باتى شاخدا ته‌واو بێده‌نگنء وه‌ک حه‌لقه‌یه‌کى نهێنى زۆر بچوک ده‌مێننه‌وه‌. له‌ ماوه‌ى رابردووشداو له‌ ئه‌زموونى کارکردنى ره‌وته‌ ئیسلامگه‌ره‌کانه‌وه‌ به‌شێوه‌یه‌کى کرداریى بینیمان نه‌یانتوانیوه‌ له‌نێو چوارچێوه‌ى کوردایه‌تىء خه‌باتى سه‌ربه‌خۆیى کوردستاندا کار بکه‌ن، به‌پێچه‌وانه‌وه‌ خزمه‌تگه‌لێکى زۆرى که‌لتورى ناسیۆنالیزمى عه‌ره‌بیان کردووه‌، گه‌شه‌کردنى ئه‌م فۆڕمه‌ له‌ ئیسلامگه‌رى به‌شێکه‌ له‌ پرۆسه‌ى گه‌شه‌کردنى بیرى پان ناسیۆنالیزمى عه‌ره‌ب، چونکه‌ ئیسلام ره‌گه‌زێکى هه‌ر گرنگى عروبه‌یه‌ هه‌روه‌ک (میشیل عفلق)ى تیۆرسیۆنى به‌عسیزم ده‌ڵىَ ((پێوه‌ندى نێوان عروبه‌و ئیسلام وه‌ک پێوه‌ندى جه‌سته‌و گیان وایه‌)). یه‌کگرتوو به‌ ریالى سعودىء ده‌وڵه‌تانى خه‌لیج به‌ ناوى فریاکه‌وتنى هه‌ژارانء خێرخوازییه‌وه‌ ده‌بێته‌ جێبه‌جێکارى پرۆژه‌کانى نه‌ته‌وه‌په‌رستانى عه‌ره‌ب، چونکه‌ جێگه‌ى گومانه‌ که‌ عه‌ره‌به‌ (خێرخوازه‌کان) به‌ ته‌نیا مزگه‌وت له‌ کوردستان دروست ده‌که‌ن ((وه‌ک ئه‌وه‌ى که‌ممان هه‌بێت)). له‌کاتێکدا له‌و چرکه‌ ساته‌ زێڕینانه‌ى که‌ یه‌کگرتوو ــ مزگه‌وتى دروست ده‌کرد هه‌ر ئه‌و جه‌ماوه‌ره‌ موسڵمانه‌ بوو که‌ یه‌کگرتوو مزگه‌وتى بۆ بونیاد ده‌نا له‌ هه‌ژارییه‌کى که‌م وێنه‌دا ده‌ژیا. ئه‌و عه‌ره‌به‌ى که‌ ملیۆنه‌ها دۆلارو ریال ده‌خاته‌ سه‌ر حساب بانکى یه‌کگرتوو به‌ خۆڕایى ئه‌م بڕه‌ خه‌یاڵییه‌ به‌ فیڕۆ نادات له‌به‌ر ئه‌وه‌ى ده‌زانێت به‌هێزبوونى ره‌وتى ئیسلامى بونیادگه‌ریى له‌ کوردستان به‌ ماناى پوکانه‌وه‌ى بیرى نه‌ته‌وه‌ییه‌و به‌مه‌ش رێگا ته‌خت ده‌بێت له‌به‌رده‌م عه‌ره‌ب تا له‌ که‌نداوه‌وه‌ بۆ ئۆقیانووس به‌ زێدى ره‌سه‌نى خۆى بزانىَ. له‌ هه‌مووشى سه‌یر ئه‌وه‌یه‌ که‌ یه‌کێک له‌ به‌رپرسه‌ باڵاکانى یه‌کگرتوو که‌ تا کاتى نووسینى ئه‌م بابه‌ته‌ش له‌ (ده‌وحه‌) ده‌ژى به‌ عه‌گالء دشداشه‌وه‌ نوێژى به‌ کۆمه‌ڵ ده‌کاتء دوعا بۆ برا موجاهیده‌کانى خۆى ده‌کات له‌ فلیپیینء کشمیر به‌بىَ ئه‌وه‌ى له‌بیرى بىَ که‌ خه‌ڵکى کوردستانه‌ء گه‌له‌که‌ى خۆیشى له‌ هه‌موو ئه‌وانه‌ چه‌وساوه‌تره‌ به‌ڵکو له‌ هه‌مووشى گرنگتر عه‌ره‌بى دشداشه‌ له‌به‌ر ئه‌و غه‌درو شه‌مه‌گه‌وره‌یه‌ى له‌ گه‌له‌که‌ى کردووه‌.
وەرگیراو لە ماڵپەڕی: هەڵوێست
z ڕێکه‌وتی 2006/10/23-21:50 له‌لایان شەماڵ چینی ڕوانگە بۆ چوونه‌کان(0) - ?   
تاقی کردنەوەی ئەتۆمی کوریای باکوور......... ... ڕوانگە

تاقی کرنەوەی ئەتۆمی کوریای باکوور هەوڵێک بۆ هاتنە دەر لە گۆشەگیری بە ...درێژەی بابەت

z ڕێکه‌وتی 2006/10/20-03:24 له‌لایان شەماڵ چینی ڕوانگە بۆ چوونه‌کان(0) - ?   
لە ئێرانی ئیسلامیدا مرۆڤ بێنرخترین بوونەوەرە لە نووسینی: ڕۆناک شوانی ... ڕوانگە
له ئيرانى ئيسلاميدا مروف بينرخترين بونه وه ره « رووناك شوانى 
z ڕێکه‌وتی 2006/10/20-03:18 له‌لایان شەماڵ چینی ڕوانگە بۆ چوونه‌کان(0) - ?   
به‌ بۆنه‌ی "رۆژی جیهانی خه‌بات بۆ نه‌هێشتنی سزای ئیعدام" ... ڕوانگە

به‌ بۆنه‌ی رۆژی جیهانی خه‌بات بۆ نه‌هێشتنی سزای ئیعدام

رۆژی 10ی ئوکتوبر (18 ی ڕوزبه‌ر) له‌لایه‌ن ئیئتلافی جیهانی دژی سزای ئیعدام(WCADP) وه‌ک رۆژی جیهانیی ئیعراز به‌ ئیعدامی ئینسانه‌کان دیاریکراوه‌. له‌م ناوه‌نده‌دا‌ نزیک به‌ 40 رێکخراوی نێونه‌ته‌وه‌یی لایه‌نگری مافه‌کانی مرۆڤ ئه‌ندامن، که‌ هه‌وڵده‌دات هه‌موو وڵاتانی جیهان به‌و قه‌ناعه‌ته‌ بگه‌یه‌نێ ‌ سزای ئیعدام به‌ته‌واوه‌تی هه‌ڵوه‌شێننه‌وه‌. ئه‌م هه‌وڵه‌ تا ئێسته‌ به‌رهه‌می باشی بووه‌ و زۆر وڵات سزای ئیعدامیان هه‌ڵوه‌شاندووه‌ته‌وه‌. که‌ رێژه‌ی سه‌رکی له‌نێو وڵاتانی ئوروپایی دایه‌. له‌به‌رانبه‌ردا وڵاتانی ئیسلامی زۆرترین ڕێژه‌ی پارێزه‌رانی ئه‌م حوکمه‌ دژی ئینسانییه‌ن و هێندێکیان و له‌وانه‌ حکوومه‌تی ئیسلامیی ئێران ته‌نانه‌ت بڕیاری کوشتنی منداڵیش ده‌دات. ئه‌زموونی کۆمه‌ڵگای مرۆڤایه‌تی نیشانیداوه‌ که‌ ئه‌م سزایه‌(ئیعدام) تا ئێستا هیچی له‌ تاوان و جه‌نایه‌ت و خراپه‌کاریی له‌ نێو کۆمه‌ڵگه‌دا که‌م نه‌کردووه‌ته‌وه‌. هه‌ر ئه‌م ئه‌زموونه‌ نیشانده‌دات که‌ ڕاده‌ی تاوان و جه‌نایه‌ت له‌و وڵاتانه‌ی که‌ سزای ئیعدام هه‌ڵوه‌شاوه‌ته‌وه‌ نه‌ک هه‌ر له‌و وڵاتانه‌ی که‌ ئه‌م سزایه‌ به‌ڕێوه‌ده‌به‌ن زۆرتر نییه‌، به‌ڵکه‌ به‌نیسبه‌تی رێژه‌وه‌ که‌متره‌. له‌ زۆربه‌ی وڵاته‌ نادیموکراته‌کاندا سزای ئیعدام بۆ ترساندنی کۆمه‌ڵانی خه‌ڵک ره‌چاو ده‌کرێ و چه‌کێکه‌ بۆ ڕاگرتنی ده‌سه‌ڵات. حکوومه‌تی ئێران یه‌کێک له‌و وڵاته‌ ده‌گمه‌نانه‌یه‌ که‌ له‌ سزای ئیعدام به‌مه‌به‌ستی ترس و خۆف و ڕاگرتنی ده‌سه‌ڵاته‌که‌ی که‌ڵک وه‌رده‌گرێ. به‌ پێچه‌وانه‌ی ئیدیعاکانی حکوومه‌تی ئێران، هه‌مووی ئه‌وکه‌سانه‌ی که‌ ئه‌م ده‌سه‌ڵاته‌ ئیعدامیان ده‌کات، قاتڵ و جه‌نایه‌تکار نین. ئه‌گه‌رچی ئه‌م که‌سانه‌ش زاده‌ی نیزامی چینایه‌تی ، هه‌ژاری و بێ‌فه‌رهه‌نگی و ته‌ربیه‌تی هه‌ڵه‌ن. له‌ ئێراندا به‌شێکی زۆر له‌ ئیعدامه‌کان سیاسین. که‌ که‌سانی چالاکی دژی حکوومه‌ت و له‌وانه‌ رۆڵه‌ تێکۆشه‌ر و مافخوازه‌کانی نه‌ته‌وه‌کانی ژێرده‌ست ده‌گرێته‌وه‌. ڕێژه‌یه‌کی به‌رچاو له‌ ئیعدامکراوه‌کان له‌ ئێراندا، ژنانی قوربانیی سیاسه‌ته‌کانی ئه‌م حکومه‌ته‌ن، که‌له‌ چنگی دواڵپایه‌ک به‌ناوی شه‌رع و یاساکانی ئیسلامیدا خه‌ریکن ده‌هاڕدرێن و ئه‌وپه‌ڕی بێ‌حورمه‌تی و ناهه‌قیان پێ ره‌وا ده‌بیندرێت. ئه‌مانه‌ هه‌مووی له‌کاتێکدان گه‌ر بێتو ژنێک له‌ هه‌زاران ژنی زوڵم لێکراو، بۆ دیفاع له‌ خۆی،ده‌سدرێژکارێک بکوژێ، تووشی سزای کوشتن ده‌بێته‌وه‌. ئیتر سزای به‌رده‌باران(سه‌نگسار) بابمێنێ که‌ ته‌نانه‌ت شێخه‌ ده‌سه‌ڵاتداره‌کانی عه‌ره‌بستانیش که‌ خۆیان  به‌ خادمین حرمین شریفه‌ ده‌زانن، له‌ روویان هه‌ڵنایه‌ سزای ئه‌وتۆ به‌ سه‌ر هیچ ژنێکدا بسه‌پێنن.یا لانی که‌م ئاشکرای بکه‌ن. به‌ پێی ئامارێک که‌ چالاکانی ئێرانیی مافی مرۆڤ و زیندانییه‌ سیاسیه‌کان له‌ ده‌ره‌وه‌ی وڵات بڵاویان کردووه‌ته‌وه‌ له‌ ماوه‌ی ساڵی ڕابردوودا له‌ ئێران، 282 که‌س ئیعدام کراون یا سزای‌ ئیعدامیان به‌سه‌ردا بڕاوه‌. که‌ به‌نیسبه‌ت ساڵی پاره‌وه‌ زۆر زیادی کردووه‌‌. له‌م که‌سانه‌، 111که‌س ئیعدام کراون و ئه‌وانی دیکه‌ سزای ئیعدامیان بۆ بڕاوه‌ته‌وه‌. ئه‌گه‌ر 259 که‌س که‌ پێشتر(پێش ساڵێک) سزای کوشتن‌یان به‌ سه‌ردا بڕاوه‌ به‌م ئاماره‌ زیاد بکه‌ین، سه‌رجه‌م حوکمی جێبه‌جێ کراو یا بڕیاردراوی ئیعدام و هه‌ڵواسین ده‌کاته‌ زیاتر له‌ 561 که‌س. دیاره‌ ئه‌مانه‌ ته‌نیا حوکمی ئه‌و ئیعدامانه‌یه‌ که‌ به‌شێوه‌ی فه‌رمی له‌لایه‌ن ناوه‌نده‌کانی داد و دادگاکانی حکوومه‌ته‌وه‌ بڕیاریان له‌سه‌ردراوه‌. ئیتر چه‌ندها که‌س بێ سه‌روشوێن‌کراون یا ده‌کرێن و چه‌ندی دیکه‌ له‌ ژێر ئه‌شکه‌نجه‌ی ناوه‌نده‌کانی ئه‌منییه‌تیدا کوژراون یا ده‌کوژرێن، دیار نییه‌. به‌له‌به‌ر چاو گرتنی ئه‌و ئاماره‌ ده‌بینین که‌ سه‌ره‌ڕای پێشچوونی زه‌مان و ئه‌وه‌ی که‌ حکوومه‌تی ئێران ئیدیعای سه‌قامگیر بوون ده‌کات، ئه‌م حکوومه‌ته‌ کوشتاری هاووڵاتیان وه‌ک چه‌کێک بۆ ڕاگرتنی ده‌سه‌ڵات به‌کار دێنێ. له‌ به‌رانبه‌ردا، له‌ لایه‌ن هاووڵاتیانه‌وه‌ بزووتنه‌وه‌یه‌کی به‌هێزی دژی سزای ئیعدام له‌ناوخۆی ئێران و ده‌ره‌وه‌ سه‌ری هه‌ڵداوه‌. ئه‌م بزووتنه‌وه‌ به‌تایبه‌ت له‌ ناوخۆدا وا هێزی گرتووه‌ که‌ به‌ئاشکرا دژی بڕیاری ئیعدام و هه‌ڵواسین ده‌نگ هه‌ڵده‌بڕی و ئیعتراز ده‌کات. ئه‌مه‌ش به‌رهه‌می پێشچوون و گه‌شه‌ی فیکریی هاووڵاتیان له‌ باری ئینسانییه‌وه‌ نیشان ده‌دات که‌ ته‌نیا تایبه‌ت به‌ رۆشنبیران نییه‌. بێگومان سزای ئیعدام (سه‌نگسار و هه‌ڵواسین و تیرباران کردن) و به‌تایبه‌ت کوشتنی ژنان و منداڵانی ژێر ته‌نه‌ن 18 ساڵ، به‌ پێوه‌ری ئینسانی به‌ جه‌نایه‌تی سازماندراوی ده‌سه‌ڵات له‌قه‌ڵه‌م ده‌درێ که‌ به‌ زۆری له‌ لایه‌ن ده‌سه‌ڵاته‌ سه‌ره‌ڕۆ و دیکتاتۆره‌کانه‌وه‌، بۆ ترس و خۆف، نه‌ک ئیسڵاح و نه‌هێشتنی جورم و تاوان به‌کار دێت. بۆیه‌ به‌هێز کردنی بزووتنه‌وه‌ی دژی بڕیاری ئیعدام ئه‌رکێکه‌ که‌ له‌ئاکامدا له‌ خزمه‌ت ده‌سته‌به‌ر کردنی ئازادی و پاراستنی حورمه‌تی ئینسانیدا ده‌بێت.10 ی ئوکتوبری 2006

ئه‌مه‌ لینکی ڕاپۆرتی ئاماژه‌ پێکراوه‌ که‌ ناوی به‌شێکی زۆر له‌ ئیعدامکراوه‌کان یا ئه‌و که‌سانه‌ی چاوه‌روانی ئیعدام ده‌که‌ن ده‌گرێته‌ خۆی. ( ڕاپۆرتی سزای ئیعدام له‌ ساڵی 2006 )

وەرگیراو لە:هەڵوێست
z ڕێکه‌وتی 2006/10/15-03:36 له‌لایان شەماڵ چینی ڕوانگە بۆ چوونه‌کان(0) - ?